فراخوان های برگزیده

نگاهی به علل مهاجرت روستاییان به شهرها

غربت به قصد درآمد!

گروه اجتماعی- دیگر نه آب تمییز می‌تواند باعث ماندگار شدنشان باشد و نه هوای پاک. حاضرند از دل طبیعت، کوه‌ها، جنگل‌ها، درختان و... بگذرند تا به شهر بیایند. شهری که بتواند مهم‌ترین نیازشان یعنی پول را پوشش دهد. داستان مهاجرت روستاییان به شهرها داستانی قدیمی است؛ از همان زمان که شهرها توانستند با توسعه خودشان به روستاها فخر بفروشند، مهاجرت‌پذیری آغاز شد. مهاجرت امروزه در ایران به یک امر عادی تبدیل شده و بسیاری از کلانشهرها را با چالش مواجه کرده است. جامعه‌شناسان معتقدند که علل تأثیرگذار بر مهاجرت روستاییان به شهرها در ایران از چهار بُعد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، جمعیت‌شناختی و طبیعی، کشاورزی قابل بررسی است که از این میان بُعد اقتصادی نقش عمده‌ای ایفا می‌کند و روستاییان در تلاش برای بهبود زندگی خویش و درآمدزایی بیشتر دست به مهاجرت می‌زنند؛ درست مانند برخی شهرنشینان که برای کسب درآمد بهتر و مسائل دیگر به کشورهای خارجی می‌روند!

نابودی کامل شکوفایی ملی و از دست دادن آزادی

نتیجه نهایی مهاجرت از روستا به شهر نابودی کامل شکوفایی ملی و از دست دادن آزادی است، چرا که انحطاط روستا به مثابه انحطاط تمدن است، تمدنی که ضامن قانون شهروند و حفظ حرمت آزادی انسان است. در کشورهای در حال توسعه و از جمله ایران، مهاجرت از روستا به شهر در زمره مهم‌ترین مسائل اجتماعی و اقتصادی به شمار می‌آید. این مهاجران هم در مبدأ و هم در مقصد مسائل و مشکلاتی از جمله؛ بروز نابه‌سامانی‌های متعدد ناشی از فشار بر منابع و امکانات محدود جوامع شهری، بیکاری و کم‌کاری، کمبود فضای زیستی و آموزشی، آلودگی هوا و محیط‌زیست، سالخوردگی و زنانه شدن نیروی کار کشاورزی، تخلیه روستاها و... را به وجود می‌آورند. طبق نظریه گزینشی بودن مهاجرت، در اولین فرصت، بعضی از افراد مهاجرت را برمی‌گزینند و بعضی ماندن را، این امر بر حسب تصادف نیست. معمولاً مهاجر ویژگی‌هایی دارد که موجب می‌شود زمینه‌های رفتن یا ماندن را در مقایسه با آن‌هایی که می‌مانند، متفاوت ارزیابی کند. بررسی‌های داخلی و خارجی که درباره مهاجرت به‌خصوص مهاجرت از روستا به شهر انجام شده، توافق دارند که تمایل و تصمیم‌گیری برای مهاجرت به سن و جنس و تحصیلات بستگی دارد. افراد 15 تا 30 ساله در جریان مهاجرت سهم عمده را دارند. طبق نتایج سرشماری 1375، بیشترین مهاجران زن و مرد در سنین 24-20 ساله (1320766نفر) قرار دارند و بعد از تعداد نفرات گروه‌های سنی به نسبت جناح‌های گروه سنی کاسته می‌شود . همچنین در سرشماری یاد شده نسبت جنسی کل کشور 103 و نسبت جنسی مهاجران 123 گزارش شده است، که نشان می‌دهد بیشترین مهاجران کشور را مردان تشکیل می‌دهند. تفاوت نسبت جنسی در گروه سنی 24-20 ساله به بالاترین سطح خود می‌رسد. برای تحلیل نسبت جنسی مهاجران در ایران گروه سنی 29-25 ساله مناسب است. در گروه سنی ذکر شده، نسبت جنسی برای مهاجران 124 و برای کل کشور 100 است که در این گروه سنی مردان بیشتر برای کسب درآمد، دانش، اشتغال و... مکان اقامت خود را ترک می‌کنند.

جریان یک‌طرفه مهاجرت از روستا به شهر باید اصلاح شود

در همین رابطه، احمد وحیدی؛ وزیر کشور با بیان اینکه بخش عمده معضلات شهری امروز کشور ناشی از مهاجرت بی‌رویه از روستا به شهر است، گفت: باید روند مهاجرت یک‌طرفه از روستا به شهر با تقویت هویت‌های روستایی اصلاح شود. وی در اولین جلسه قرارگاه جهادی در حوزه محرومیت‌زدایی روستاهای کشور، گفت: رویکرد محرومیت‌زدایی اقدام مقدس و ارزشمندی برای توسعه و آبادانی کشور است. امروز در کشور انگیزه، توان، ظرفیت نیروهای انسانی، دانش مدیریتی و مادی برای تحقق امر مهم محرومیت‌زدایی در مناطق مختلف کشور وجود دارد و باید این کار به صورت جهادی و مردمی تحقق یابد. بسیاری از معضلات و چالش‌های اجتماعی در شهرهای کشور ریشه در مهاجرت‌های بی‌رویه از محیط‌های روستایی به حاشیه شهرها دارد. وحیدی؛ در ادامه سخنان خود با اظهار این امر که باید جریان دوطرفه مهاجرت به شهر و شهر به روستا در یک روال عادی و منطقی باشد، گفت: این طور نیست که هیچ مهاجرتی از روستا به شهر نباید شکل بگیرد چالش اصلی در آنجاست که جریان مهاجرت یک‌طرفه از روستا به شهر باشد و هر فرد روستایی حس کند که باید مهاجرت کند.